آقاي مهندس احمد قلعه باني
معاون وزير و مديرعامل شركت ملي نفت ايران
www.nioc.ir
تاريخچه:
پيشنهاد ملي شدن صنعت نفت در هشتم آذرماه 1329 دركميسيون مخصوص نفت مجلس شوراي ملي به امضاي 17 تن از نمايندگان اين كميسيون رسيد. متن اين پيشنهاد به قرار زير است:
"به نام سعادت ملت ايران و به منظور كمك به تامين صلح جهاني امضاكنندگان ذيل پيشنهاد مي نماييم كه صنعت نفت ايران در تمام مناطق كشور بدون استثنا ملي اعلام شود؛ يعني تمام عمليات اكتشاف، استخراج و بهره برداري در دست دولت قرار گيرد."
در پي اعلام وصول اين پيشنهاد، قانون "ملي شدن نفت در سراسر كشور و دو ماه تمديد به كميسيون نفت جهت مطالعه در اطراف اجراي اين اصل" در 29 اسفندماه 1329 هجري خورشيدي، در مجلس شوراي ملي و نهايتا در مجلس سنا تصويب و در پي آن شركت ملي نفت ايران قدم به عرصه حيات گذارد.
اولين هيات مديره موقت شركت ملي نفت ايران در پي اجراي قانون ملي شدن صنعت نفت و پس از خلع يد از شركت سابق نفت انگليس در خردادماه 1330 تشكيل شد و پس از آن قوانين جديدي براي اين شركت نوپا تصويب شد.
تصويب "قانون توسعه صنايع پتروشيمي (با اصلاحات بعدي)" در بيستم تيرماه 1344 و "قانون توسعه صنعت گاز" در 25 ارديبهشت ماه 1351، چارچوب قانوني فعاليت شركت ملي نفت ايران را در بحث منابع هيدروكربوري و فرآورده هاي آن تعيين كرد و علاوه بر آن حدود مشاركت موسسات و شركت هاي ايراني يا خارجي را براي حضور در طرح هاي توليد محصولات پتروشيمي روشن كرد.
سرانجام با تصويب اولين "قانون نفت" در هشتم مردادماه سال 1353 علاوه بر تعريف اصطلاحات و ضوابط كار در محدوده منابع هيدروكربوري كل كشور، شرح مبسوطي در بحث ارائه و دريافت پيشنهادها، امضاي قرادادهاي پيمانكاري، شرايط خاتمه قرارداد، محافظت منابع و جلوگيري از آلودگي محيط زيست، حفظ منافع ايران و شرايط تعيين قيمت ارائه شد.
با تصويب اولين "قانون نفت"، "قانون اساسنامه شركت ملي نفت ايران" نيز در هفدهم خردادماه 1356 در پنج فصل به تصويب رسيد.
"كليات و سرمايه"؛ "موضوع، وظايف، حقوق و اختيارات شركت"؛ "اركان شركت"؛ "ترازنامه و حساب سود و زيان"، 4 فصل ابتدايي قانون اساسنامه را تشكيل داده و در فصل پنجم اين قانون نيز به "ساير مقررات" پرداخته شده است.
پس از آن "اساسنامه شركت ملي صنايع پتروشيمي" و "اساسنامه شركت ملي گاز ايران" نيز به ترتيب در 21 آبان ماه 1356 و 25 آبان ماه همان سال به تصويب رسيد.
پس از انقلاب شكوهمند اسلامي ايران، با الزام به رعايت برخي اصول و با توجه به خروج كارشناسان خارجي از كشور، تدوين و تصويب قوانين جديد نيز در دستور كار مجلس شوراي اسلامي قرار گرفت و بدين ترتيب قانون نفت جديد در نهم مهرماه 1366 به تصويب رسيد.
ماموريت اصلي:
شركت ملي نفت ايران نماد و مظهر استقلال ملي و ركن صيانت از نفت و گاز كشور به عنوان مولفه هاي اصلي توليد اقتصادي ايران است.
توليد نفت خام و گاز طبيعي و هيدروكربورهاي مابع، فراورش و انتقال و بازاريابي و فروش آن به عنوان بخشي از انفال و ثروت ملي و نيز صيانت از اين دارايي عمومي ماموريت اصلي شركت ملي نفت ايران قلمداد مي شود، در همين راستا و براي عمل به اين ماموريت تجهيز تاسيسات و طراحي مجموعه هاي صنعتي و توليدي و آموزش نيروي انساني بومي و استفاده حداكثري از توان و قابليت هاي ملي ايران براي استفاده بهينه از ثروت ملي نيز در زمره ماموريت ها و وظايف حاكميتي شركت ملي نفت ايران تلقي مي شود.
اهداف و استراتژي سازماني:
اهداف و سياست هاي كلان و بخشي شركت ملي نفت ايران تابعي از سياست ها و خط مشي هاي اساسي نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران است و بر همين اساس چشم انداز شركت ملي نفت ايران را مي توان در چارچوب استراتژي هاي كلان اقصاد ملي ايران و اسناد بالادستي معتبر و مهمي همچون سندچشم انداز و برنامه هاي توسعه پنج ساله رصد كرد.
چشم انداز صنعت نفت و گاز ايران در افق 1404
با توجه به جايگاهي كه صنعت نفت ايران از آن برخوردار است چشم انداز اين صنعت از اهميت بسياري برخوردار است به طوريكه دراين رابطه اهداف گوناگوني براي آن درنظرگرفته شده است.
كاهش شدت انرژي كشور به كمتر از 0.3 (معادل تن نفت خام به ازاي هزار دلار توليد ناخالص داخلي به قيمت ثابت سال 2000)، حفظ جايگاه ظرفيت دومين توليد كننده نفت خام دراوپك كه مستلزم حفظ فاصله مناسب ازنظرايجاد ظرفيت توليد با ساير رقباي اين جايگاه است و دستيابي به جايگاه دوم جهاني در ظرفيت توليد گاز طبيعي با توجه به ضرورت استفاده ازمخازن مشترك از جمله مواردي است كه در چشم اندازصنعت نفت مورد توجه قرار گرفته است.
سايرموارد شامل؛ دستيابي به جايگاه اول منطقه به لحاظ ظرفيت پالايشي به منظورايجاد بالاترين ارزش افزوده ازمنابع هيدروكربوري كشور، دستيابي به جايگاه اول منطقه ا لحاظ ارزش توليد مواد و كالاهاي پتروشيميايي به منظورايجاد بالاترين ارزش افزوده ازمنابع هيدرو كربوري كشورو نيل به جايگاه اول فناوري نفت و گازدر منطقه است.
تدوين برنامه پنجم توسعه نفت، گاز و پتروشيمي
يكي ازمهمترين مباحث صنعت نفت، تدوين برنامه پنجم توسعه كشور در حوزه نفت، گازو پتروشيمي در راستاي اهداف چشم اندازملي، منطبق برماموريتهاي وزارت نفت و سياستهاي كلي نظام دربخش نفت و گاز است.
براين اساس بايد بررسي كرد كه دربخش نفت و گاز، امروز كجا هستيم؟ كجا مي خواهيم باشيم؟ مجموعه اقداماتي كه ما را ازموقعيت كنوني به جايگاه مطلوب آينده رهنمون مي شوند، چيستند؟ منابع بخش نفت و گاز درآينده چه وضعيتي دارند و بايد صرف چه برنامه هايي شوند؟
الزامات تدوين برنامه پنجم توسعه در صنعت نفت
الزام به استفاده كاراترازمنابع انرژي درفرآيند جهاني شدن اقتصاد، ضرورت حركت به سمت اقتصاد دانش پايه، لزوم تفكر سيستمي و جامع نگر برنامه ريزي استراتژيك براي تبديل كردن ايران به يك قدرت منطقه اي، توجه به ضرورت ايفاي نقش برتر ژئوپليتيكي و ژئواكونوميكي براي تحقق بخشيدن به اهداف چشم انداز ملي در افق 1404و ضرورت تكيه برنامه بر نگاهي سيستماتيك براي زيربخشهاي اصلي اقتصاد ايران از جمله الزامات تدوين برنامه پنجم توسعه درصنعت نفت به شمار مي آيد.
ويژگي هاي برنامه پنجم توسعه در صنعت نفت
ويژگي هاي برنامه پنجم توسعه درصنعت نفتشامل؛قالب سيستمي ازمجموعه اجزاء به هم پيوسته كه با يكديگرداراي تبادل داده، اطلاعات، مواد و محصول هستند و يك حركت هدفداررا انجام مي دهند. همچنين اجزا و بخشهاي مختلف برنامه داراي هماهنگي بوده و درقالب يك زنجيره ارزش درمجموع صنعت ديده شده اند.
تلاش براي تحقق اهداف صنعت نفت درچارچوب يك نظام برنامه ريزي استراتژيك با درنظرگرفتن عوامل محيطي(قوت،ضعف، فرصت و تهديد) و رعايت پويايي براي پاسخگويي به تغييرات محيطي درجهت نيازهاي صنعت درروند تكاملي فعاليت هاي خود ازجمله موارد ديگري است كه در اين رابطه تاثير گذار است.
اهداف كلان صنعت نفت و گاز ايران در برنامه پنجم توسعه
هدف 1: افزايش سهم و ارتقاي جايگاه صنعت نفت، گاز و پتروشيمي درسطح منطقه و جهان، افزايش استحصال و استخراج نفت و گاز با اولويت ميادين مشترك با كشورهاي همسايه، افزايش ظرفيت پالايشي
هدف 2: استفاده بهينه از ذخاير هيدروكربوري كشور به عنوان پشتوانه و محرك توسعه پايدار اقتصادي كشور
هدف 3: استفاده از ظرفيت هاي صنعت نفت و گاز براي دفاع از منافع ملي
هدف 4: اعمال مديريت انرژي به منظورجلوگيري از اسراف در مصرف سوخت كشور، كاهش شدت انرژي و اعطاي يارانههاي هدفمند
هدف 5: برقراري تعامل موثر و سازنده با كشورهاي توليد كننده و مصرف كننده انرژي و ايفاي نقش مديريتي ايران در توزيع و ترانزيت انرژي
هدف 6: تحقق سياستهاى كلى اصل44 قانون اساسى در صنعت نفت
هدف 7: دستيابي به فناوري پيشرفته در حوزه صنايع نفت، گاز و پتروشيمي براي نيل به جايگاه دوم علمي و فن آوري در منطقه
هدف 8: تغيير نگاه به نفت و گاز و درآمدهاي حاصل از آن، از منبع تامين بودجه عمومي به "منابع و سرمايه هاي زاينده اقتصادي"
هدف 9: افزايش بهره وري در حوزه هاي مختلف صنعت نفت در جهت رشد توليد ناخالص داخلي
شرح وظايف كلي:
برنامه ريزي، سرمايه گذاري، سازماندهي و اجراي كليه فعاليت هاي اكتشاف، بهره برداري، بازاريابي صادرات و فروش نفت خام، گاز طبيعي و مايعات هيدروكربوري در تمامي وسعت خاك كشور و نواحي فلات قاره ايران
ساختار سازماني:
مديريت ها
• مديريت امور بين الملل
• مديريت پژوهش و فناوري
• مديريت اكتشاف
• مديريت فناوري اطلاعات و ارتباطات
• مديريت هماهنگي ونظارت بر نظارت و توليد نفت و گاز
• مديريت برنامه ريزي تلفيقي
• مديريت توسعه منابع انساني
• مديريت امور مالي
• مديريت امور حقوقي
• طرح كمك به عمران مناطق نفت خيز
واحدهاي ستادي
• روابط عمومي شركت ملي نفت ايران
• هسته گزينش
• ايمني بهداشت و محيط زيست
• بازرسي و پاسخ گويي به شكايات
• حسابرسي داخلي
• حراست
• ستاد اقامه نماز شركت ملي نفت ايران
حوزه رؤساي هيات مديره و امور مجامع
• پژوهشگاه صنعت نفت
• سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت
• سازمان امور وزرش و تربيت بدني شركت ملي نفت ايران
• صندوق بازنشستگي پس انداز و رفاه كاركنان
شركتهاي خدمات فني
• شركت ملي حفاري
• شركت مهندسي و توسعه نفت
• شركت پشتيباني، ساخت و تهيه كالاي نفتي تهران
• شركت پايانه هاي نفتي ايران
• شركت منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس
• شركت نفت خزر
• شركت حفاري شمال
• (Nico)شركت بازرگاني نفت ايران
• شركت بهينه سازي مصرف سوخت كشور
شركت هاي توليدي
• شركت ملي مناطق نفت خيز جنوب
• شركت بهره برداري نفت و گاز كارون
• شركت بهره برداري نفت و گاز مارون
• شركت بهره برداري نفت و گاز مسجد سليمان
• شركت بهره برداري نفت و گاز گچساران
• شركت بهره برداري آغاجاري
• شركت پيرا حفاري
• شركت خدمات رفاهي نفت
• شركت خدمات ترابري وپشتيباني نفت
• شركت خدمات مهندسي و تجهيزات صنعتي توربين جنوب
• شركت نفت مناطق مركزي ايران
• شركت بهره برداري نفت و گاز غرب
• شركت بهره برداري نفت و گاز شرق
• شركت بهره برداري نفت و گاز زاگرس جنوبي
• شركت نفت فلات قاره ايران
• شركت نفت و گاز پارس
• شركت نفت و گاز اروندان