English site
چهارشنبه 29 شهريور 1396   19:02:48
|           RSS
 
دوشنبه 1 شهريور 1389 شرکت ملی گاز ایران



 مهندس حمیدرضا عراقی
معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران

www.nigc.ir

 
تاریخچه  و آغاز به کار شرکت

کاربرد گاز طبیعی به عنوان سوخت حرارتی تنها قسمتی از موارد متنوع کارآیی این ماده گرانقدر به شمار می رود. اهمیت اصلی و واقعی گاز طبیعی با توجه به ارزش افزوده فراوان و قابلیت تبدیل به هزاران نوع کالای با ارزش اقتصادی در بخش صنعت پتروشیمی ظاهر می شود. نیاز روزافزون به گاز برای تامین انرژی و سوخت و همینطور ارز حاصل از فروش و صادرات برای سرمایه گذاری و راه اندازی صنایع مادر و زیر بنایی در کشور، اندیشه تمرکز بخشیدن فعالیتهای مرتبط با صنعت گاز را تقویت کرد و در این رابطه طبق اساسنامه قانونی، شرکت ملی گاز ایران به عنوان یکی از چهار شرکت اصلی وابسته به وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران با سرمایه اولیه 25 میلیارد ریال در سال 1344 هجری خورشیدی مطابق با 1965 میلادی تاسیس گردید.

اساس و مبنای صنعت گازی که در آمریکا و اروپا به وجود آمد گاز طبیعی نبود، بلکه گازی بود که در اثر حرارت دادن به زغال سنگ ایجاد می شد. این گاز زغال سنگی (گاز شهری) که برای روشنایی مورد استفاده قرار می گرفت، روش زندگی مردم را در اوایل قرن هجدهم دگرگون ساخت. ساعات کار و فعالیت کارخانه ها افزایش یافت و مردم نیز توانستند در هنگام شب بدون استفاده از شمع گران قیمت و خطرناک، از روشنایی استفاده ببرند و متعاقب آن در منازل خود روزنامه و کتاب بخوانند.

سرانجام یک مخترع اسکاتلندی به نام ویلیام مرداک نخستین کسی بود که دریافت از گاز به عنوان یک منبع انرژی می توان آسان تر از زغال سنگ استفاده کرد. زیرا هم امکان انتقال آن از طریف لوله کشی وجود داشت و هم آنکه به راحتی قابل کنترل بود. در سال 1972 ویلیام مرداک توانست با استفاده از انرژی گاز، روشنایی خانه خود را تأمین کند. و در سال1979 فردی به نام فیلیپ لبون نخستین آزمایش خود را به روی گازی آغاز کرد که در اثر حرارت دادن خاک اره و زغال سنگ به دست می آمد. وی روش تقطیر گاز حاصل از چوب را به ثبت رساند. با این وصف دولت فرانسه از پذیرش نظریه و دیدگاه فیلیپ لبون در استفاده از گسترش نظام روشنایی گازی امتناع کرد تا اینکه در سال 1807 وینسور برای اولین بار روش ایجاد روشنایی گازی در خیابان های لندن را به نمایش گذاشت. در اوایل کار برای گازرسانی از لوله های چوبی استفاده می شد و به مرور لوله هایی مانند لوله توپهای جنگی مربوز به نیروی دریای جایگزین آنها شد. در سال 1819 در لندن حدود 482 کیلومتر لوله کشی وجود داشت، که گاز مورد نیاز حدود 50 هزار مصرف کننده گازی را تأمین می کرد. در همین سالها فعالیت های مختلف برای استفاده از گاز در صنعت آغاز می شود. هر چند ایرانیان در استفاده از گاز و دیگر مشتقات نفتی بر دیگر اقوام جهان پیشی داشته اند و همچنان که پیشتر اشاره کردیم وجود بقایای آتشکده ها و معابدی که در نزدیکی مخازن گاز طبیعی قرار داشته اند گواه این مدعاست. اما نخستین اسناد تاریخی استفاده با برنامه از گاز در ایران به زمان قاجاریه و سلطنت ناصرالدین شاه مربوط می شود. هنگامی که ناصرالدین شاه در سال 1873 میلادی به لندن سفر کرده بود، چراغهای گازی که روشنی بخش معابر بودند، تعجب وی را برانگیخت و پس از بازگشت به ایران دستور احداث و استفاده از کارخانه چراغ گاز را صادر کرد. از سال 1908 میلادی که نخستین چاه نفت ایران در مسجد سلیمان به نفت رسید، حجم زیادی از گازهای همراه به علت بعد مسافت بین منابع تولید و نقاط مصرف و بالا بودن هزینه سرمایه گذاری و پایین بودن مصرف که تنها محدود به مناطق جنوب می شد، سوخته و به هدر می رفت اما تدریجا که منابع نفت یکی پس از دیگری احداث و به بهره برداری می رسید، استفاده از گاز طبیعی برای تأمین سوخت و مصارف منازل سازمانی در مناطق نفتخیز از جمله مسجد سلیمان، آغاجاری، هفتگل و آبادان مورد توجه قرار گرفت و در کنار فعالیتهای اصلی تولید، انتقال و پالایش نفت خام در نواحی جنوبی ایران، فعالیتهای محدودی برای تهیه و به عمل آوردن گاز طبیعی توسط شرکتهای عامل انجام می شد.

در ایران، در ابتدا فقط نفت استخراج می شد، در حالی که همراه آن مقدار زیادی گاز هم تولید می گردید. از 1910 تا دهه 1960 گازهای تولید شده به همراه نفت عمدتا? سوزانده می شد. در اوایل دهه 1990 طی قراردادی در مقابل احداث کارخانه ذوب آهن توسط روسیه در ایران، گازهای همراه نفت استخراج شده با خط لوله به روسیه منتقل شد. در واقع، به مدت 50 سال این گازها می سوخت و استفاده ای از آن نمی شد. اما پس از آن و همزمان با صادرات به روسیه، برای اولین بار، گازهای تولیدی همراه نفت، در شیراز مورد استفاده قرار گرفت. در واقع، کارخانه سیمان شیراز اولین کارخانه ای بود که گازی شد و به تدریج گازکشی به سایر شهرهای ایران شکل گرفت. بدین ترتیب، گازی که 50 سال می سوخت و هدر می رفت، وارد شبکه گاز رسانی کشور و خانه های مردم گردید. این وضعیت تا زمانی که میادین مستقل گازی کشف نشده بودند و گاز تنها از میادین نفتی استخراج می شد، طبیعی بود. اما با کشف میادین مستقل گازی نظیر کنگان و پارس، ضروری بود تا این تفکیک مسئولیت ها در مورد استخراج گاز بین شرکت ملی نفت و شرکن ملی گاز انجام شود. به عبارت دیگر، باید شرکت ملی نفت مسئول تولید، استخراج، تجارت و صادرات نفت و شرکت ملی گاز، مسئول تولید، تجارت و صادرات گاز باشد.

در حدود 40 سال قبل سیاستهای شرکت ملی نفت ایران موجبات فنی و اقتصادی را برای مهار کردن گازهای همراه و جمع آوری و پالایش، انتقال و فروش آنها فراهم آورد. پس از مطرح شدن بحث فروش گاز به خارج، مطالعات گسترده ای انجام شد و پروژه خط لوله سراسری اول موسوم به IGATI اجرا و بهره برداری شد. به سبب آنکه ضرورتا می بایست کلیه امور مرتبط به گاز در یک سازمان متشکل می شد تا پاسخگوی مسئولیت ها و اهداف آینده باشد و علاوه بر آن توافق کلی که در زمینه توسعه همکاری های اقتصادی بین ایران و شوروی سابق در سال 1344 صورت گرفت و منجر به امضاء پروتکلی در دی ماه همان سال شد زمینه صدور گاز مطرح و تأسیس شرکت ملی گاز ایران در اسفند ماه 1344 تصویب و به مورد اجرا گذاشته شد هم اکنون این شرکت یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت است که ریاست مجمع عمومی آن به عهده رئیس جمهور و ریاست هیأت مدیره اش به عهده وزیر نفت می باشد.

اهداف استراتژیک شرکت ملی گاز ایران

اهداف مهم شرکت ملی گاز ایران در دو بخش ملی و بین المللی قابل بررسی می باشد که در هر دو سطح اصل رضایت مشتری و رسیدن به حداکثر بهره وری است. در همین راستا و بر اساس سند چشم انداز، دو هدف همده شرکت ملی گاز ایران قرار گرفتن در رتبه سوم تولید کنندگان جهانی گاز طبیعی با سهمی معادل 10 - 8 درصد از تجارت جهانی و کسب رتبه اول در فناوری گاز در منطقه تعریف شده است. 

  •  برنامه ها و سیاستهای شرکت ملی گاز ایران در سطح بین المللی و قرار گرفتن در رتبه سوم جهانی و در اختیار گرفتن 10 درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی در سطح جهانی
  • فرآورش روزانه حدود 1050 میلیون متر مکعب گاز طبیعی
  • افزایش ظرفیت تولید با الویت مخازن مشترک به خصوص پارس جنوبی
  • افزایش سهم گاز طبیعی در سبد انرژی مصرفی کشور (تا 70 درصد) از طریق جایگزینی مصرف فرآورده های نفتی مایع با گاز طبیعی
  • تلاش در جهت صدور گاز طبیعی به کشورهای همسایه؛ از طریق خط لوله و به سایر کشورهای جهان؛ منطقه خاور دور از طریق تولید گاز طبیعی مایع شده
  • جذب سرمایه های خارجی از طریق بازارهای سرمایه و یا پروژه های مشترک
  • نگرش بنگاه داری اقتصادی و اصلاح ساختار به منظور حداکثر سازی سود دهی و رقابت در بازار بین المللی
  • حداکثر سازی ارزش افزوده از طریق استفاده گاز در صنایع انرژی بر و یا ایجاد صنایعی مانند (جی تی ال)
  • تقویت بخش خصوصی در صنایع پایین دستی و توزیع گاز
  • همکاری با کشورهای منطقه در امر تولید و انتقال
  • تأثیر گذاری بر وضعیت مدیریت گاز در منطقه
  • برخورداری از نظام اصلاح شده قیمت گذاری گاز طبیعی
  • خصوصی سازی کامل گاز طبیعی کشور
  • ایجاد زیر ساختهای لازم جهت توسعه صنایع گاز در بخش های بالا دستی و پایین دستی آن به خصوص در مناطق، هم چنین این شرکت برای کسب رتبه اول در منطقه، برنامه هایی شامل تعامل با کشورها و شرکتهای صاحب فناوری پیشرفته؛ ایجاد مرکزیت جذب تولید و ارتقای فناوری های نوین صنایع نفت و گاز و پتروشیمی در منطقه خلیج فارس و تقویت مؤسسات تحقیقاتی و توسعه مراکز داخلی تحقیق را پیش بینی کرده است. 

نگاه اجمالی به گستره اداری و سازمانی شرکت ملی گاز ایران

شرکت ملی گاز ایران مرکب از هفت مدیریت است که شامل مدیریت های زیر می باشد:
مدیریت امور مالی
مدیریت برنامه ریزی
مدیریت پژوهش و فن آوری
مدیریت توسعه منابع انسانی
مدیریت گاز رسانی
مدیریت هماهنگی و نظارت بر توزیع گاز طبیعی (دیسپچینگ)
مدیریت هماهنگی و نظارت بر تولید گاز طبیعی

علاوه بر مدیریت های یاد شده 13 امور وجود دارند که مستقیماً زیر نظر مدیر عامل مشغول فعالیت هستند. این امور عبارتند از: روابط عمومی، امور حقوقی، امور بازرسی و پاسخگویی به شکایات، حسابرسی داخلی، امور بین الملل، حراست، امور مجامع، امور اجرایی هیئت بدوی رسیدگی به تخلفات، بازرسی فنی، امور ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)، امور فن آوری اطلاعات و ارتباطات، و امور تخصصی بازرگانی.

از هفت مدیریت یاد شده، مدیریت گاز رسانی شامل 30 شرکت گاز استانی است که در گستره جغرافیایی ایران به فعالیت هایی چون گاز رسانی به شهرها و روستاها، گاز رسانی به نیروگاهها و صتایع کشور و گاز رسانی به مراکز تجاری مشغول است.

همچنین شرکت ملی گاز ایران دارای چندین شرکت ستادی و پالایشی است که هر یک در حوزه های مختلف پالایش و نم زدایی، انتقال گاز، مهندسی و توسعه گاز، بازرگانی با مدیریت هایی مستقل مشغول فعالیت هستند. این شرکت ها عبارتند از:

شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران
شرکت انتقال گاز ایران
شرکت ذخیره سازی گاز طبیعی ایران
شرکت بازرگانی ایران
شرکتهای پالایش گاز

شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران یکی از شرکتهای تابعه شرکت ملی گاز ایران است. شرکت مهندسی و توسعه گاز بر اساس نظام اجرائی طرحهای صنعت نفت مسئول اجرای طرحهای کلان شرکت ملی گاز ایران می باشد که از لحاظ حجم پروژه های در دست اقدام، بزرگترین شرکت در مجموعه شرکت ملی گاز بوده و 70% اعتبارات توسط این شرکت سرمایه گذاری می گردد. این شرکت متولی انجام 12 طرح عمده شامل طراحی و ساخت خطوط انتقال گاز، ایتگاههای تقویت فشار گاز، توسعه پالایشگاهها و تاسیسات زیر بنائی به شرح زیر می باشد که ارزش طرحهای در دست اقدام بیش از 200000 میلیارد ریال و کل اعتبار مصوب شرکت در سال 88 بیش از 40000 میلیلرد ریال بوده است.

این شرکت اساس نظام اجرائی طرحهای صنعت نفت پایه گذاری گردیده است و طبق ماده 5 اساسنامه شرکت در زمینه های ذیل مجاز به انجام فعالیت می باشد:

  • انجام مطالعات اقتصادی و توجیهی طرحهایی که به شرکت محول می شود.
  • انجام امور مهندسی بنیادی و تفصیلی و اجرای کلیه طرحهای محوله.
  • طراحی، نظارت و اجرای کلیه عملیات مهندسی و ساختمان از جمله: احداث و توسعه سیستم های تولید و جمع آوری و انتقال نفت و گاز، تاسیسات سرچاهی، پالایشگاهها و تاسیسات نم زدائی، ذخیره سازی گاز طبیعی، خطوط انتقال، تغذیه و توزیع گاز، ایستگاه های تقویت و تقلیل فشار گاز و C.N.G ، سیستم مخابرات، تلمبه خانه ها، کارهای ساختمانی و زیر بنائی و انواع سازه های دریایی و تاسیسات مربوطه در داخل و خارج از کشور.
  • انجام کلیه عملیات تدارکاتی و تامین خرید کالاهای مورد نیاز از داخل و خارج از کشور.
  • انجام هرگونه فعالیت علمی، فنی، مالی، بازرگانی و خدماتی که برای توسعه عملیات شرکت لازم می باشد.

در حال حاضر از هفت شرکت پالایشی مستقل زیر نظر مدیریت هماهنگی و نظارت بر تولید گاز طبیعی تشکیل شده که تولید و فراورش گاز طبیعی را بر عهده می باشند و پیش بینی می شود که با اجرا طرحهای توسعه ای پالایشی در پایان سال 1404 مجموع ظرفیت پالایش شرکت ملی گاز ایران به بیش از 1200 میلیون متر مکعب در روز بالغ گردد شرکت های پالایشی که در حال حاضر تحت مدیریت این شرکت فعالیت دارند عبارتند از:

  •  پالایشگاه گاز بید بلند، این پالایشگاه با ظرفیت 2/27 میلیون متر مکعب اسمی در روز، در حال حاضر 3/18 میلیون متر مکعب گاز مورد نیاز کشور را تولید می کند.
  • پالایشگاه گاز بید بلند 2، این پالایشگاه با ظرفیت اسمی 57 میلیون متر مکعب در روز در آینده نزدیک به بهره برداری می رسد.
  • پالایشگاه گاز پارسیان، این پالایشگاه با ظرفیت 83 میلیون متر مکعب اسمی در روز، در حال حاضر 2/18 میلیون متر مکعب گاز مورد نیاز کشور را تولید می کند.
  • پالایشگاه گاز ایلام، فاز دوم این پالایشگاه (میمک) به ظرفیت 3،4 میلیون متر مکعب در روز، در دست ساخت قرار دارد.
  • پالایشگاه گاز فجرجم، این پالایشگاه در حال حاضر با تولید 102 میلیون متر مکعب گاز در روز، بخشی از گاز مورد نیاز کشور را تأمین می کند.
  • پالایشگاه گاز سر خون و قشم، گاز خروجی از این پالایشگاه بالغ بر 5/15 میلیون متر مکعب در روز می باشد.
  • پالایشگاه گاز شهید هاشمی نژاد، این پالایشگاه در حال حاضر روزانه با تولید 2/47 میلیون متر مکعب، بخشی از گاز کشور را تأمین می کند.
  • مجتمع پالایشگاه گاز پارس جنوبی

شرکت انتقال گاز ایران، نیز یکی از شرکتهای فرعی شرکت ملی گاز ایران است که از ابتدای تأسیس شرکت ملی گاز ایران در سال 1344 تحت مدیریت پالایش و انتقال گاز فعالیت داشت. در سال 84 مدیریت انتقال از نظر ساختاری از بخش پالایش تفکیک و در پایان سال 85 نیز به شرکت انتقال گاز تبدیل گردید. مهمترین وظیفه این شرکت دریافت گاز طبیعی، اتان، گاز مایع و مایعات گازی از منابع تولیدی داخلی و خارجی و انتقال به مبادی مصرف داخلی و پایانه های صادراتی است.

شرکت انتقال گاز ایران از 5 حوزه مدیریتی و 10 منطقه عملیاتی تشکیل شده است. که در مجموع عملیات استحفاظی بالغ بر 27 هزار کیلومتر از خطوط گاز کشور را بر عهده دارد. توضیح اینکه، این حجم از خطوط احداث شده گاز از منابع استحصال تا پالایش و تا انتقال به منابع مصرف، به منزله شریان های اصلی انتقال گاز در سراسر کشور محسوب می شوند. بدیهی است که پیچیدگی و بزرگی کار تنها با ذکر ارقام و آمار دریافت نمی شود، اما تا همین اندازه اشاره شود که اطمینان از انتقال بیش از 600 میلیون متر مکعب گاز از منابع استحصال تا منابع مصرف تا پایانه های صادراتی، جز در پرتو مسئولیت پذیری بیش از 7000 نیروی تلاشگر با مدیریت کردن به روی 60 تأسیسات تقویت فشار قوی، و وجود 200 دستگاه کمپرسور و اداره یک شبکه مدرن مخابراتی و تله متری، امکان پذیر نبود.

شرکت ذخیره سازی گاز ایران یکی دیگر از شرکت های مهمی است که در بهمن 1386 تأسیس شد. از آنجا که هر کشور باید به طور متوسط معادل 7/13 درصد از میزان مصرف خود را ذخیره کند، بنابراین اگر مصرف سالانه گاز در ایران حدود 107 میلیارد متر مکعب در نظر گرفته شود، باید سالانه 14 میلیارد متر مکعب گاز در کشور ذخیره گردد. پیرو همین واقعیت بود که شرکت ذخیره سازی با هدف ساماندهی، گسترش و تسریع فعالیت های ذخیره سازی گاز طبیعی در کشور تأسیس گردید و ادامه پروژه ها و همچنین تعریف اجرای پروژه های جدید را عهده دار شد و حرکت شتابنده ای برای بررسی و مطالعه در نقاط مختلف کشور به منظور مشخص کردن پتانسیل های ذخیره سازی گاز طبیعی آغاز و 217 مخزن را طی یکسال مورد بررسی و مطالعه قرار داد. هم اکنون نیز این شرکت در حال اجرای پروژه های زیادی از جمله سراجه، شورجه، یورتشا، نصرآباد، قزل تپه، مختار و... می باشد. 

 شرکت بازرگانی گاز ایران یکی دیگر از شرکتهای فرعی شرکت ملی گاز ایران است که در تاریخ 1/11/86 در راستای اهداف و سیاست های کلان صنایع مرتبط با انرژی به ویژه صنایع نفت و گاز و پتروشیمی در زمینه اجرای پروژه های مهم و حیاتی به منظور استخراج، تولید، پالایش، انتقال، توزیع انرژی و فرآورده های آن در بخش های مختلف مصرف اعم از بخش خانگی، صنایع، نیروگاه ها و صادرات و همچنین جایگزینی انرژی های پاک و ارزان با سایر حامل های انرژی جهت انجام فعالیت های مشروحه ذیل تشکیل شده است:

  •  فعالیت های بازرگانی شامل بازاریابی، خرید، فروش، واردات، صادرات، حق العمل کاری کالا و تجهیزات و همچنین مشتقات هیدروکربوری اعم از گاز طبیعی (Natural Gas)، گاز مایع (Liquid Petroleum Gas)، گاز طبیعی مایع (Liquefied Natural Gas)، مایعات و میعانات گازی (Condensate)، گوگرد و سایر محصولات پالایشگاهی.
  • انجام فعالیت های خدمات کالائی شامل انبارداری، تشریفات گمرکی و سایر فعالیت های مرتبط.
  • ارائه خدمات فنی، تخصصی، بازرسی فنی کالا، به روز رسانی و طبقه بندی کالا، تهیه بانک منابع تأمین کالا و سایر خدمات مرتبط.

 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ
 
















کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران می باشد.
Best View 1024x768
Guest (mopguest)


مجری سایت : شرکت سیگما