English site
پنجشنبه 30 شهريور 1396   09:24:09
|           RSS
 
شنبه 2 مرداد 1389 صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران در یک نگاه



 

وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران با هدف اعمال اصل مالکیت و حاکمیت ملی ایران بر ذخایر و منابع نفت و گاز و تفکیک وظایف حاکمیتی از تصدی در اداره و توسعه صنعت نفت و گاز کشور شکل گرفت و از آنجا که صنعت نفت به عنوان صنعت پیشران از جایگاه ویژه‎ای در اقتصاد کشور برخوردار است و نقشی اساسی در تحقق اهداف کلان اقتصاد ملی دارد، عملکرد این وزارتخانه بسیار حائز اهمیت است.

صنعت نفت ایران به دلیل اتکای اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی (خوشبختانه میزان این وابستگی در سال‎های اخیر کمتر شده است)، همواره به عنوان موتور محرک اقتصاد نقش‎آفرین بوده و از طریق توسعه تعاملات بین‎المللی، نقش موثری در پیشبرد اهداف دیپلماسی اقتصادی و تضمین امنیت ملی کشور ایفا کرده است.

امروز ایران با برخورداری از 836.47 میلیارد بشکه ذخایر درجای هیدروکربور مایع (نفت خام، مایعات و میعانات گازی) و حدود 34 تریلیون متر مکعب ذخایر گازی و با قرار گرفتن در رتبه نخست دنیا از حیث برخورداری از مجموع ذخایر هیدروکربوری، در جایگاه بی‎بدیلی از لحاظ امنیت انرژی در جهان قرار دارد و امتیازهایی مانند موقعیت ژئوپلتیک کشور و برخورداری از سرمایه انسانی توانمند، استحکام بیشتری به این جایگاه بخشیده است.

وزارت نفت علاوه بر ستاد، از چهار شرکت اصلی مشتمل بر شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‎های نفتی ایران و شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران تشکیل شده است و راهبردهای این وزارتخانه در چارچوب اهداف بلندمدت در برنامه‎های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مشخص شده است.

شرکت ملی نفت ایران:

شرکت ملی نفت ایران پس از ملی شدن صنعت نفت کشور تشکیل شد و اکنون به عنوان یکی از بزرگترین شرکت‎های تولید کننده نفت در جهان شناخته می‎شود. با پیشرفت دانش و فناوری صنعت نفت و پیچیده‎تر شدن مناسبات  اقتصادی و سیاسی، جایگاه شرکت ملی نفت ایران نیز ارتقا یافته است و سیاست‎های ملی، منطقه‎ای و همکاری با کشورهای مهم صنعتی در زمینه تامین انرژی و ایجاد ثبات در بازارهای جهانی نفت در دستور کار این شرکت قرار دارد.

شرکت ملی نفت ایران بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی با تفویض اختیار به بخش‎های گوناگون، ضمن نظارت عالی بر فعالیت صنعت نفت، اقدام موثری در زمینه تاسیس بنگاه‎های اقتصادی انجام داده است؛ همچنین با تامین منابع مالی و اقلام مورد نیاز توسعه و رشد در مسیر بروز رسانی دانش و فناوری در زمینه اکتشاف، حفاری و بهره‎برداری با اعتماد به متخصصان و کارکنان ایرانی، گام‎های بلندی برداشته است.

شرکت ملی نفت ایران با توجه به تصویب و ابلاغ اساسنامه* این شرکت در خردادماه سال 95 و اعمال تغییر در برخی از رویکردهای خود، به سمت ایفای نقش بیشتر در جایگاه حاکمیتی و کاهش تصدیگری گام برداشته است. تدوین مدل جدید قراردادهای نفتی و توسعه تعاملات بین‎المللی و هدفگذاری برای به ثمر رساندن طرح‎ها و پروژه‎ها با بهره مندی از سبد متنوعی از انواع قراردادها (مدل جدید، بیع متقابل، EPCF و ...)، تلاش برای تبدیل شرکت‎های تولیدی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران به شرکت‎های اکتشاف و تولید (E&P) در آینده و تقویت توان داخل و توجه بیشتر به بخش خصوصی و میدان دادن به این بخش از طریق واگذاری پروژه‎های NGL، LNG و ... از جمله رویکردهای جدید شرکت ملی نفت ایران به شمار می رود.

*قانون اساسنامه شرکت ملی نفت ایران مشتمل بر 84 ماده و 31 تبصره، در نخستین روز خردادماه امسال از سوی رئیس‌جمهوری برای اجرا ابلاغ شد. این قانون در قالب طرح مطرح و فرآیند تنظیم و بررسی آن در مجلس شورای اسلامی از اردیبهشت‌ماه سال ٩٣ آغاز شده بود. این اساسنامه در روزهای پایانی نهمین دوره مجلس شورای اسلامی تصویب شد که از آن، به عنوان یکی از اقدام‎های سازنده این دوره مجلس در حوزه اقتصاد و تولید یاد می‎شود. 

تولید از میادین مشترک، اولویت اصلی وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران است به‎طوریکه در دولت تدبیر و امید، برداشت از میدان گازی پارس جنوبی (مشترک با قطر) حدود 300 میلیون متر مکعب در روز افزایش یافته و ایران هم اکنون در آستانه برابری برداشت گاز با قطر قرار گرفته است؛ همچنین ظرفیت تولید نفت در میدان‎های مشترک غرب کارون به‎طور چشمگیری افزایش یافته است به‎طوریکه هم اکنون ظرفیت تولید در این میادین به روزانه بیش از 300 هزار بشکه رسیده است.

افزایش برداشت از میدان‎های قدیمی، دیگر اولویت شرکت ملی نفت ایران است و انتظار می‎رود تدوین قراردادهای جدید نفتی و پیش‎بینی بهره‎مندی از دانش و فناوری‎های نوین مورد استفاده شرکت‎های بین‎المللی و انتقال آن به کشور در چارچوب این قراردادها، رویای افزایش ضریب بازیافت از میادین نفتی ایران را محقق کند. هم اکنون ضریب بازیافت مجموع ذخایر هیدروکربور مایع کشور ٢٨,٥ و ضریب بازیافت نفت خام در ایران به طور میانگین ٢٤.٥ درصد است؛ این ضریب در بعضی مخازن از پنج درصد تجاوز نمی‎کند.

در کشور،  ١٧٠ میدان نفتی و گازی شامل ١٢٠ میدان نفتی و ٥٠ میدان گازی وجود دارد؛ همچنین تعداد مخازن نفت و گاز در کشور 358 مخزن است که از این میان، ١٦٣ مخزن توسعه یافته و ١٩٥ مخزن توسعه نیافته اند.

 

شرکت ملی گاز ایران:

شرکت ملی گاز ایران در سال 1344 تاسیس شد و از بدو تشکیل تاکنون متناسب با روند توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور حرکت کرده و امروز به یکی از 10 شرکت بزرگ فعال در عرصه گاز در خاورمیانه تبدیل شده است.

فرآورش گاز طبیعی تولیدی در کشور، افزایش سهم گاز طبیعی در سبد انرژی مصرفی کشور از طریق جایگزینی مصرف فراورده های نفتی مایع با گاز، افزایش صادرات گاز طبیعی به بازارهای منطقه‎ای و بین‎المللی با استفاده از خطوط لوله و سایر روش‎ها، جذب سرمایه‎های خارجی از طریق بازارهای سرمایه و یا پروژه‎های مشترک، نگرش بنگاه‎داری اقتصادی و اصلاح ساختار به منظور حداکثرسازی سوددهی و رقابت در بازار بین‎المللی، حداکثرسازی ارزش افزوده حاصل از گاز طبیعی از طریق متنوع سازی محصولات و تبدیلات گازی، همکاری با کشورهای منطقه در تمامی اجزای زنجیره تامین گاز طبیعی و تجارت و ترانزیت گاز و تاثیرگذاری بر وضع مدیریت گاز در منطقه از جمله وظایف تعریف شده شرکت ملی گاز ایران است.

این شرکت در سال 95، در حالی پنجاهمین سالگرد تاسیس خود را گرامی داشت که حدود ٩٠ درصد جمعیت کشور که شامل 98 درصد جمعیت شهری و بیش از 67 درصد جمعیت روستایی است، تحت پوشش شبکه گازرسانی قرار گرفته اند.

مصرف گاز در ایران در سال ٥٧ تنها ٢,٥ میلیارد متر مکعب بود که این رقم در سال ٦٨ به ٤.٥ میلیارد مترمکعب، در سال ٧٦ به ٤٦ میلیارد مترمکعب، در سال ٨٤ به ١٠٠ میلیارد مترمکعب و در سال ٩٢ به ١٤٥ میلیارد مترمکعب افزایش یافته است. جمعیت تحت پوشش شبکه گازرسانی کشور در سال ٥٧ کمتر از یک درصد بوده است که در سال‎های ٦٨، ٧٦ و ٨٤ به ترتیب به ٩، ٢٧ و ٦١,٨ درصد رسیده است؛ این رقم در سال ٩٢ به ٨٧ و اواخر سال 94 به ٩٠ درصد رسیده است. وزارت نفت در تلاش است پوشش شبکه گازرسانی را تا سال 96 به بیش از ٩٥ درصد جمعیت کشور برساند که با توجه به وجود نقاط پراکنده، پوشش بیش از ٩٥ درصدی به معنای گازرسانی به کل کشور است.

در زمینه صادرات گاز، ایران هم اکنون تنها به ترکیه گاز صادر می‎کند، اما افزایش میزان صادرات گاز به روزانه ٢٠٠ میلیون مترمکعب در برنامه وزارت نفت قرار دارد و در این بین، صادرات گاز با خط لوله به کشورهای همسایه و پروژه ایران ال ان جی، در الویت هستند. ایران حالا 2 درصد از بازار گاز جهان را در اختیار دارد و سهم گاز در سبد انرژی کشورمان به حدود 70 درصد رسیده است.

 

شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران:

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‎های نفتی ایران در اسفند ماه 1370 بر اساس اصل تفکیک فعالیت‎های بالادستی (اکتشاف و تولید نفت خام و گاز) از پایین دستی (پالایش، انتقال نفت خام و فرآورده، صادرات، واردات و توزیع فرآورده های نفتی) تأسیس و فعالیت‎های رسمی آن از سال 1371 آغاز شد.

این شرکت به عنوان یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت، با توجه به نیاز روزافزون کشور به فرآورده‎های نفتی، برنامه مشترک توسعه، روزآمدسازی و بهبود پالایشگاه‎ها و برنامه عظیم ساخت پالایشگاه های جدید را در دستور کار دارد. فعالیت این شرکت، همچنین در بخش‎های عمده دیگر نظیر شرکت‎های ملی مهندسی و ساختمان نفت، پخش فرآورده های نفتی و خطوط لوله و مخابرات نفت و توسعه صنایع پالایش نیز متمرکز است.

تأمین و انتقال خوراک (نفت خام و میعانات گازی) از مبادی تولید داخلی و وارداتی به پالایشگاه‎ها، پالایش نفت خام و میعانات گازی و فراورش مایعات، تولید انواع فرآورده‌های نفتی اصلی و فرعی و سوخت‌های هوایی، انتقال و جابجایی فرآورده‌های نفتی از مبدا پالایشگاه‌ها، انبارهای نفت و مبادی وارداتی و تحویل آن به انبارهای پخش، واحدهای صنعتی و مبادی صادراتی، ترانزیت، معاوضه و فروش و مبادله نفت خام و فرآورده‌های نفتی (سواپ و بانکرینگ)، تامین، نگهداری و توسعه شبکه مخابرات صنعتی و انتقال داده‌ها در سطوح محلی، منطقه‌ای و سراسری و امکان سنجی، مطالعات فنی و اقتصادی، طراحی، اجرا، راه‎اندازی و نظارت بر طرح‌های احداث و توسعه پالایشگاه‌ها، انبارهای نفت، جایگاه‌های عرضه، خطوط لوله و تلمبه‌خانه‌های انتقال، تاسیسات ساختمانی، سازه‌های دریایی و ‌شبکه‎های مخابراتی در داخل و خارج کشور از مهم ترین وظایف تعریف شده برای شرکت ملی پخش و پالایش فراورده‎های نفتی ایران است.

 برنامه‌ریزی برای ‌تامین و تدارک قطعات و تجهیزات مورد نیاز طرح‎های توسعه‎ای، تلفیق برنامه‎های عملیاتی، مالی، و بازرگانی شرکت‎های تابعه و تطبیق آن با خط مشی و سیاست‎های ابلاغی، اجرای قوانین و استانداردهای طرح‎های توسعه‌ای، تهیه دستورالعمل‎های تخصصی جهت حفظ و نگهداری و ارتقای سطح سلامت، بهداشت، ایمنی و محیط زیست و پدافند غیرعامل در حوزه پایین دست بخش پالایش و پخش فرآورده‎های نفتی و سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، نظارت، سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های بین‌المللی در طرح‌های پالایش، انتقال و توزیع فرآورده‌های نفتی و سوخت‌های جایگزین در داخل و خارج کشور از دیگر وظایف این شرکت به شمار می رود.

از آنجا که یکی از اولویت‎های اصلی و مهم شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‎های نفتی، ارتقای کیفیت فرآورده‎های نفتی به استاندارد یورو4 به منظور رسیدن به هوایی پاکتر و محیط زیستی سالم‎تر است، هم اکنون پتانسیل تولید بنزین یورو4 در کشور به 26 میلیون لیتر در روز رسیده و این بنزین در هشت کلانشهر کشور توزیع می‎شود. از سوی دیگر، شمارش معکوس برای قطع واردات بنزین به کشور آغاز شده است و انتظار می‎رود ایران در سال 96 و با وارد مدار شدن فازهای پالایشگاه ستاره خلیج فارس، به باشگاه صادرکنندگان بنزین در جهان بپیوندد. بهره برداری از پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس از اولویت‎های کشور است و بر اساس برنامه‎ریزی‎های صورت گرفته، فاز نخست این پروژه تا پایان سال 95 به بهره‎برداری می‎رسد.

در حال حاضر ایران درخصوص کلیه اقلام فرآورده‌های نفتی به جز بنزین به یک صادرکننده مطرح منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده و صنعت پالایش کشور از مرجعی برای تأمین صرف نیازهای داخلی به یک بازیگر مهم منطقه‌ای و بین‌المللی با مدل کسب و کار کاملا متفاوت با سال‌های گذشته تبدیل شده است.

کشور ما در حال تبدیل شدن به بزرگ‌ترین دارنده ظرفیت پالایشی در منطقه خاورمیانه و ششمین دارنده ظرفیت‌های عمده صادراتی در جهان است. به این ترتیب نقش‌آفرینی تازه این صنعت در حوزه داخلی اقتصاد کشور از یک سو و دیپلماسی اقتصادی بر محور انرژی در حوزه خارجی از سوی دیگر، تصویر تازه و کاملا متفاوتی از ظرفیت‌های صنعت نفت ایران به ایرانیان و همه جهان ارائه خواهد کرد.

 

شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران:

شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در سال 1342 با مالکیت دولت و تحت پوشش شرکت ملی نفت ایران تأسیس و کلیه فعالیت‎های مرتبط با ایجاد و توسعه صنایع پتروشیمی در این شرکت متمرکز شد. پتروشیمی به عنوان یکی از بخش های اصلی صنعت نفت و از صنایع مهم و مادر در کشور به شمار می رود. این صنعت به عنوان یکی از گزینه‎های مهم صادرات غیرنفتی در جهت شکوفایی اقتصاد کشور، توسعه، بومی سازی فناوری و گسترش صنایع جانبی، اعم از صنایع پایین دست و یا صنایع تامین کننده نیازهای فنی و مهندسی و تحقیقاتی در کشور نقشی اساسی دارد. در برنامه‎ریزی استراتژیک و جامع توسعه صنعت پتروشیمی کشور که عملا از سال 76 آغاز شد، شاخصه ها و عوامل بنیادی از جمله اتکا بر مزیت‎های کشور در تامین خوراک، توجه به جلب منابع و سرمایه‎های خارجی، توجه همزمان به ارتقا فناوری ملی، اشتغال و توسعه پایین‎دستی و توجه به ارتقا جایگاه صنعت پتروشیمی ایران در منطقه و جهان با افزایش نسبی حجم و ارزش تولید آن به عنوان اساس فرایند توسعه پایدار مدنظر قرار گرفته است.

شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در طی مدت برنامه‎های توسعه‎ای، تمامی تلاش و همت خود را به کار بست تا با دستیابی به موقعیت برتر و حداکثر استفاده از مزیت‎های نسبی کشور حضوری موثرتر، در منطقه و جهان بدست آورد. نماد چنین حضوری، تغییرات شاخص‎ها و متغیرهای اقتصادی بنگاه، چون تولید، صادرات، سرمایه‎گذاری، ارزش افزوده و سهم در تولید ملی، مشارکت‎های منطقه‎ای و گستردگی بازارهای هدف صادراتی است.

با توجه به پیاده سازی اصل 44 قانون اساسی و خصوصی های گسترده در صنعت پتروشیمی، شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران به سیاست گذار و متولی توسعه، طراح برنامه‌های توسعه و تسهیل کننده برای اجرای آنها و فراهم کننده شرایط برای ورود و فعالیت بخش خصوصی تبدیل شده است و بخش خصوصی به عنوان فعال‌ و مجری توسعه با ورود به این صنعت عهده‌دار اقدام‌هایی همچون سرمایه‌گذاری بالا و پذیرش ریسک‌های مربوطه است.

در نقشه راه توسعه صنعت پتروشیمی کشور به افزایش راندمان تولید مجتمع‌های موجود تا رسیدن به سطح ظرفیت اسمی، اجرا و تکمیل طرح‌های نیمه‎تمام باقیمانده از برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه، اجرای طرح‌های جدید (ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری با هدف جبران تاخیر در دستیابی به اهداف برنامه‌ها) و فراهم ساختن زمینه توسعه متوازن صنایع پایین دستی پتروشیمی با هدف تکمیل زنجیره ارزش (طبق قانون نفت و با همراهی وزارت صنعت، معدن و تجارت) اشاره شده است.

بر اساس برنامه ریزی‎های انجام شده، ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی تا پایان سال 95 به 50 میلیون تن و میزان صادرات این محصولات به 20 میلیون تن می رسد.

شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، دستیابی به مقام نخست منطقه‌ در تولید محصولات پتروشیمی از لحاظ ارزش اجرای طرح‌های جدید (طرح‌های با خوراک گاز عمدتا از گاز طبیعی به عنوان خوراک استفاده می‌کنند) را در افق 1404 مدنظر قرار داده است.

 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ
 
















کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران می باشد.
Best View 1024x768
Guest (mopguest)


مجری سایت : شرکت سیگما