خبر - وزارت نفت

میادین نفت و گاز

منابع متعارف هیدروكربوری در كشور جمهوری اسلامی ایران شامل مجموع كل ذخایر هیدروكربوری نفت و گاز قابل استحصال کشف‌شده است.

در طول ۴۰ سال پس از انقلاب اسلامی، در مجموع ۷۳ میدان نفت و گاز جدید مشتمل بر ۳۶ میدان نفتی و ۳۷ میدان گازی کشف شده است، همچنین ۳۶ لایه جدید در میدان‌های کشف‌شده پیشین شناسایی شده و با حفر چاه‌های تحدیدی حجم هشت لایه مخزنی نیز در این مدت افزایش یافته است.

از مجموع ذخایر نفتی کشف شده، ۴۵ درصد توسعه نیافته است که این مقدار در بخش گاز به ۷۷ درصد می‌رسد. همچنین این آمار، اطمینان خاطر و حق انتخاب کافی برای صنعت نفت و کشور در زمینه توسعه میدان‌های نفتی و گازی ایجاد می‌کند.

كل تعداد میادین فعال نفتی در سال 1395، مطابق جدول 1-1، 74 میدان می‏ باشد.

        

جدول1-2، تعداد میادین فعال گازی را در سال 1395 نشان می‌دهد.

        

منابع موجود نفت خام

شركت‌های تولیدی كشور در بخش بالادستی نفت و گاز به دو بخش عمده مناطق خشكی و مناطق دریایی به شرح زیر تفکیک‌شده‌اند. جدول 1-3 میادین فعال نفتی در مناطق خشكی و دریایی را در شركت‌های تولیدی شركت ملی نفت ایران نشان می‌دهد.

       

منابع نفتی خشكی


شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب بزرگترین تولیدكننده نفت ایران می‌باشد. پس از حفر اولین چاه نفتی خاورمیانه در مسجدسلیمان در سال 1287 هجری شمسی تاکنون، این شركت کانون تحول و توسعه فن‌آوری‌های جدید به‌منظور استخراج و تولید نفت و گاز بوده است كه راهبری بیش از50 مخزن هیدروكربوری بزرگ و كوچك را در گستره‌ای افزون بر 400 هزار كیلومتر مربع در استان خوزستان و بخش‌هایی از استان فارس، كهگیلویه و بویراحمد و بوشهر را بر عهده داشته است. بیشتر میادین فعال در حوزه عملیاتی مناطق نفتخیز جنوب، هر كدام دارای 3 گروه مخزن هیدروكربوری هستند كه عبارتند از مخزن آسماری نزدیك به سطح زمین كه از منابع عظیم نفتی برخوردار است،‌ پس‌از آن گروه بنگستان (شامل مخازن ایلام و سروك) با عمقی پایین‌تر و آخرین و عمیق‌ترین لایه، مخزن خامی است كه دارای فشار بسیار بالا می‌باشد که تاکنون به علت عمق زیاد و خصوصیات مخزنی توسعه نیافته است.

شركت ملی مناطق نفتخیز جنوب دارای 5 شركت زیرمجموعة بهره برداری نفت و گاز به شرح زیر می‌باشند:
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز كارون كه حوضه سرپرستی تولید نفت¬خام از میادین اهواز، آب‌تیمور، منصوری و رامین را در استان خوزستان به عهده دارد. شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون بزرگترین شرکت تولیدی تابعه شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب با توان تولیدی بیش از یک میلیون بشکه نفت در روز است. این شرکت از شمال به رامین (مسجد سلیمان)،از شمال شرقی به نفت سفید،از شمال غربی به شوش، از جنوب به آبادان و خرمشهر، از جنوب شرقی به شادگان، از جنوب غربی به سوسنگرد و از شرق به شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون محصور گردیده است.
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز مارون با وسعتی بالغ‌بر 1400 كیلومتر مربع است كه حوضه سرپرستی تولید نفت خام از میدان‌های غرب رودخانه جراحی شامل میدان‌های مارون، كوپال و شادگان را در استان خوزستان به عهده دارد. میدان نفتی مارون با ویژگی خاص در عمقی بالغ‌بر 5000 متر و فشاری بیش از 12500 پوند بر اینچ مربع، از دو مخزن نفتی و یك مخزن گازی تشکیل‌شده است.
منطقه جغرافیایی شرکت از شمال به هفتگل و نفت سفید، از شرق و جنوب شرقی به رودخانه جراحی و از غرب و جنوب غربی به منطقه عملیاتی شرکت بهره برداری نفت و گاز کارون واقع در 30 کیلومتری اهواز محدود می باشد.
  • شركت‌بهره‌برداری نفت و گاز آغاجاری در گستره 25 هزار كیلومتر مربع و پراكندگی در نقاط كوهستانی استان‌های خوزستان، كهگیلویه و بویر احمد و سواحل استان بوشهر،حوضه سرپرستی تولید نفت خام از میدان‌های نفتی آغاجاری، پازنان-1، كرنج، پرنج، رگ‌سفید-1، رامشیر و پارسی و مارون (برخی چاه‌ها) را به عهده دارد.
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران با مساحت عملیاتی به طول 400 كیلومتر و عرض 150 كیلومتردر 4 استان كهگیلویه و بویراحمد،‌ خوزستان،‌ بوشهر و فارس، حوضه سرپرستی تولید نفت خام از میدان‌های نفتی شامل میادین بینك، گچساران، بی‌بی‌حكیمه، نرگسی، چهاربیشه، خویز، گلخاری، منصورآباد، چلینگر، سیاه‌مكان، گرنگان، سولابدر، رودك، زاغه و كیلوركریم را به عهده دارد.
لازم به توضیح است كه شرکت بهره¬برداری نفت وگاز گچساران مسئولیت تولید از18 میدان مجموعاً با654 حلقه چاه، 10 واحد بهره¬برداری، 3 کارخانه نمکزدایی، 11 ایستگاه تقویت فشار و تزریق گاز، 3 مجتمع بزرگ گاز و گاز مایع شامل کارخانه گاز و گازمایع900 پازنان2 و پالایشگاه¬های گاز و گاز مایع1200 گچساران و 1300 بی بی حکیمه، سیستم تولید و تزریق گاز پازنان/گچساران، سیستم گاز آغار و دالان و حدود 6247 کیلومتر خط لوله 4 تا 42 اینچ را برعهده دارد.
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان با گستره عملیاتی 27000 كیلومتر مربع در شمال استان خوزستان،‌ تولید نفت خام از میدان‌های مسجدسلیمان، لالی، نفت‌سفید، هفتگل، لب‌سفید، قلعه‌نار، زیلایی، پرسیاه، كارون، كبود، پلنگان و بالارود را به عهده دارد. این شركت با الحاق چهار ناحیه نفتی لب سفید، قلعه نار، هفتگل و نفت سفید، در حال حاضر دارای9 واحد بهره¬برداری، 4 ایستگاه تقویت و تزریق گاز است.

شركت نفت مناطق مركزي ايران:

فعالیت عملیاتی این شركت در گستره 75 درصدی كشور می‌باشد و در حال حاضر در 11 استان كشور دارای تاسیسات نفت و گاز است. این شركت كه سهم عمده‌ای در تولید گاز كشور دارد و درمجموعه‌ای شامل سه شركت با 4 منطقه عملیاتی در استان‌های فارس، بوشهر، هرمزگان، كرمانشاه، لرستان، خراسان، كهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان،‌ قم و ایلام به شرح زیر فعالیت دارد:
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی در پنج استان فارس، بوشهر، هرمزگان، كهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال بختیاری فعالیت دارد. این شرکت دارای 2 میدان نفتی فعال (سعادت و سروستان) می¬باشد. همچنین میادین نفتی خشت، كوه‌‌مند، بوشگان، كوه‌كاكی، ریگ، شوروم، دودروم (رشد)، عسلویه شرقی، خیام (لایه نفتی) و دلاوران جزء میادین توسعه نیافته این شركت قرار دارند.
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز شرق كه عملیات تولید میادین گازی خانگیران و گنبدلی را در استان خراسان رضوی تحت سرپرستی دارد و در حال حاضر فاقد میدان نفتی است.
  • شركت بهره‌برداری نفت و گاز ‌غرب با تمركزحوزه فعالیت در استان‌های كرمانشاه، ایلام، لرستان، قم و بخش‌های شمالی استان خوزستان، عملیات اكثر میادین نفتی فعال تولیدی شركت نفت مناطق مركزی را در غرب كشور نظیر میدان‌های چشمه‌خوش، دهلران، پایدار غرب، پایدار شرق، دانان، دالپری، نفت‌شهر،‌ سومار (تولید زودهنگام) و دو میدان سركان و ماله‌كوه را سرپرستی می نماید.
- شركت بهره برداري نفت و گاز اروندان:

گستره فعالیت شرکت، محدوده جغرافیایی غرب استان خوزستان تا مرز عراق را در برمی‌گیرد. حوضه‌های نفتی تحت مدیریت این شركت شامل میادین فعال نفتی دارخوین، جفیر و یادآوران (تولید زودهنگام)، یاران شمالی (تولید زودهنگام)،آزادگان جنوبی (تولید زودهنگام) و میادین در دست توسعه و یا در برنامه توسعه آزادگان شمالی، یاران جنوبی، سوسنگرد، بندكرخه، اروند و سهراب می‌باشد.

منابع نفتی دریایي

شركت نفت فلات قاره ايران:

در سال 1395 بهره‌برداری و توسعه میدان‌های نفتی و گازی را در شش منطقه عملیاتی در گستره‌ای به طول 1200 كیلومتر در خلیج ‌فارس و همچنین دریای عمان به‌ عرض متغیر 27 تا 120 كیلومتر به عهده داشته است. این شرکت از بزرگترین شرکت-های تولیدکننده نفت دریایی جهان است كه از ادغام پنج شرکت منحل ‌شده نفت ایران و ایتالیا (سیریپ)؛ نفت ایران و پان آمریکن (ایپاک)؛ نفت لاوان (لاپکو)؛ نفت بین‌المللی دریایی ایران (ایمینوکو) وشرکت نفت سوفیران تشکیل شد.

مناطق عملیاتی شرکت نفت فلات قاره ایران عبارتند از:
  • منطقه عملیاتی بهرگان شامل میادین توسعه یافته نوروز، سروش، هندیجان و بهرگانسر و میدان‌توسعه نیافته ماهشهر می باشد. بخش خشکی این منطقه واقع در میانه راه ارتباطی دو شهرستان دیلم و گناوه از استان بوشهر می باشد. بخش خشکی وظیفه تدارکات و پشتیبانی از سکوهای تابعه را عهده دار است. سکوی نفتی سروش از به‌روزترین سکوهای شركت فلات قاره می باشد. در میدان نوروز نیز نفت تولیدی از طریق خط لوله 22 اینچ به میدان سروش منتقل و پس از فرآورش نهایی، به پایانه صادراتی و شناور سورنا(F.S.U) منتقل، ذخیره و صادر می‌گردید، اما از سال1394 این شناور پس از فعالیت 14 ساله، جای خود را به پایانه شناور خلیج‌فارس داد.
  • منطقه عملیاتی خارگ شامل میادین توسعه‌یافته ابوذر، درود و فروزان و میادین توسعه‌نیافته آرش و اسفندیار می باشد. نفت میدان ابوذر بوسیله خط لوله 24 اینچ زیر دریا به جزیره خارگ جهت فرآورش و ذخیره‌سازی ارسال می‌شود. میدان فروزان دارای 53 حلقه چاه بوده و با میدان مرجان عربستان سعودی مشترک می باشد. نفت این میدان بوسیله خط لوله 20 اینچ زیر دریا به تأسیسات خشکی جهت فرآورش و ذخیره‌سازی ارسال می‌شود.
  • منطقه عملیاتی لاوان: میادین نفتی منطقه لاوان شامل سلمان، رسالت، رشادت و بلال و میدان‌های نفتی/گازی توسعه نیافته آلفا، گلشن و فردوسی می باشد.
  • منطقه عملیاتی سیری با اکتشاف نفت در خلیج‌فارس و فعال شدن شرکت نفتی سوفیران در این جزیره، نخستین بار استخراج نفت در این منطقه نفتی در سال 1355 آغاز شد. میادین توسعه یافته این منطقه شامل الوند، سیوند، دنا، نصرت و میدان نفتی توسعه ‌نیافته فرزام می باشد.
  • منطقه ‏عملیاتی قشم: جزیره قشم برای توسعه میدان هنگام انتخاب و احداث تأسیسات فرآورش برای تولید80 هزار بشکه نفت آغاز شد و دارای میدان‌های‏نفتی هنگام و مبارك و میادین توسعه نیافته هرمز A، B، C، D، توسن، تفتان و بینالود در این منطقه قرار دارند.
  • منطقه عملیاتی كیش كه در حال حاضر فاقد میادین نفتی است.

شركت نفت و گاز پارس


شركت نفت و گاز پارس لایه‌ نفتی پارس جنوبی كه شامل چهار لایه1A، 2A، B و C در نواحی مشترك و غیرمشترك می‌باشد که در دست توسعه قرار دارد.

منابع موجود گاز
منابع گازی خشكی


جدول1-4 میادین فعال‏تولیدی در خشكی و دریا را به تفکیک شركت‌های تابعه شركت ملی نفت ایران نشان می‌دهد.

       

مطابق با جدول 1-4، میادین گازی فعال و غیرفعال مناطق خشكی به‌تفكیك شركت‌ها به‌صورت زیر می‌باشد:

شركت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب: گاز تولیدی این منطقه از طریق گازهای همراه میادین نفتی و گاز تولیدی سازندهای گازی در این منطقه، شامل سازندهای گازی ژوراسیك مسجدسلیمان، لب سفید، مارون خامی ، بنگستان و زیلایی تأمین می‌شود.

شركت نفت مناطق مركزی: میادین عمده مستقل گازی فعال و غیرفعال در خشكی به شرح زیر در شركت‌های تابعه این شركت قرار دارند:
– شركت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی با میادین گازی فعال در حال تولید آغار و دالان، نار و كنگان، تابناك، شانول، وراوی، سرخون، هما و میادین توسعه نیافته دی، سپیدزاخور، گردان، گشویی جنوبی و میادین در برنامه توسعه سفیدباغون، هالگان، نمك غربی، نمك كنگان، مختار، عسلویه غربی، زیره، خیام (لایه گازی)،‌ سفید و مدار.
– شركت بهره‌برداری نفت و گاز غرب با میدان فعال گازی در حال تولید تنگ بیجار (دارای طرح توسعه فاز دوم تنگ بیجار) و میدان بزرگ گازی در برنامه توسعه كبیركوه و راوندی.
– شركت بهره‌برداری نفت و گاز شرق با میادین گازی فعال در حال تولید خانگیران وگنبدلی و میدان توسعه نیافته توس.
– شركت نفت فلات‌قاره ایران: با میدان فعال گورزین (قشم)‌ و میدان توسعه نیافته سلخ

منابع گازی دریایی

عملیات میادین فعال درحال ‌توسعه دریایی درسال 1395 تحت مسئولیت دو شركت‏به‌شرح زیر هستند:

شركت نفت و گاز پارس: مسئولیت‌ توسعه‌ كلیه‌ فازهای‌ میدان‌ گازی‌ پارس‌ جنوبی‌ و توسعه‌ میدان‌ گازی‌ پارس‌ شمالی را در آب های خلیج‌فارس با این شرکت می باشد. میدان پارس جنوبی از بزرگ‌ترین میدان‌های گازی مستقل دنیا است كه ذخیره گاز آن 14 تریلیون مترمکعب گاز به همراه 18 میلیارد بشكه میعانات گازی است كه حدود 7/5 درصد، از كل گاز دنیا و نزدیك به نیمی از ذخایر گاز كشور را شامل می‌شود و مساحت آن 9700 كیلومتر مربع است. 3700 كیلومتر مربع آن در آب‌های ایران و 6000 كیلومتر مربع در آب‌های سرزمینی قطر قرار دارد. توسعه میدان گازی پارس جنوبی به‌منظورتأمین تقاضای رو به رشد گاز طبیعی، تزریق به میادین نفتی، تولید ال ان جی و همچنین صادرات گاز و میعانات گازی به‌عنوان خوراك واحدهای پتروشیمی صورت می‌پذیرد. بدین‌ترتیب بنادر عسلویه و تنبک در 270 و 220 كیلومتری جنوب شرقی بوشهر به‌عنوان منطقه ساحلی برای ایجاد تأسیسات خشكی و توسعه این میدان انتخاب شده‌اند. درسال 1394 فازهای 16،15، 17، 18، 19 و در سال ۱۳۹۵ فازهای 20 و 21 در مدار تولید قرار گرفته اند.

شركت نفت فلات قاره ایران: مسئولیت تولید گاز از سازند گازی سلمان، میدان گازی لاوان و سرخون و همچنین میادین گازی در دست و یا در برنامه توسعه كیش، فرزاد الف، فرزاد ب (بلوك فارسی)، آرش، فارور الف و ب و سازندهای گازی میادین سلمان، بهرگانسر، بلال، رشادت، اسفند، فروز ب، فروز آ، تندر و ایران دهر را عهده‌دار است.

 
امتیاز دهی
 
 

پیوندها

    اشتراک گذاری در شبکه‌های اجتماعی